Aktualności - muzeum-kaszubskie.pl

Zaproszenie na finisaż wystawy "Serce Gdyni - plac Kaszubski i jego mieszkańcy w dawnej fotografii"

Muzeum Kaszubskie im. Franciszka Tredera w Kartuzach serdecznie zaprasza 23 sierpnia br. o godz. 18.00 na finisaż  wystawy "Serce Gdyni - plac Kaszubski i jego mieszkańcy w dawnej fotografii". Spotkanie poświęcone będzie historii placu Kaszubskiego  w Gdyni (dawniej Rynek Kaszubski), a także związkom Kartuz z Gdynią. W programie m.in. zwiedzanie wystawy, a także koncert akordeonowy Marcelego Łabudy. Przewodnikiem po wystawie będzie Andrzej Busler, prezes gdyńskiego oddziału Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego.

 

Pomysłodawcami wystawy są: Marcin Scheibe – potomek gdyńskiej rodziny rybackiej Scheibe, gdyński oddział Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego oraz Kaszubskie Forum Kultury w Gdyni.

 

Na przeszło 20 planszach można zobaczyć dziesiątki zdjęć, prezentujących m.in. dawne rybackie chaty, czołowych gdyńskich rybaków, powstające kamienice jak i wielu dawnych mieszkańców tego miejsca. Ekspozycję można oglądać w kartuskim Muzeum do końca sierpnia br.

 

 

Eksponat miesiąca - lipiec

 

 

Srebrne odznaki Bractwa Strzeleckiego w Kartuzach

 

W zbiorach Muzeum znajdują się dwie srebrne odznaki Bractwa Strzeleckiego z Kartuz. Jedna z nich pochodzi z 1924 roku, druga z 1926. Obie wykonane w formie medali. Na pierwszej z nich (sygn. AH 5 MKK) na awersie wygrawerowany napis: Bractwo Strzeleckie w Kartuzach 25.05.1924. Na rewersie napis: „Pamiątka poświęcenia sztandaru II nagroda”.

 

Druga oznaka pochodząca z 1926 r. (sygn. AH 4 MKK) wykonana jest w kształcie krzyża maltańskiego, którego środek stanowi koło obwiedzione spiralnie, skręconym drucikiem. Wewnątrz koła wygrawerowany gryf, nad nim siedem srebrnych gwiazd. Obie odznaki zakupiono do zbiorów muzeum od mieszkanki Gdyni. Odznaki upamiętniają ważne wydarzenia z życia Bractwa. Pierwsza z nich, przypomina, o poświęceniu sztandaru, które odbyło się w dniach 25-26 maja. W tej dwudniowej uroczystości wzięły udział wszystkie bractwa strzeleckie z okręgu bałtyckiego. Sztandar bractwa można obejrzeć Muzeum Kaszubskim w Kartuzach.

 

Relację z tej uroczystości opisała „Gazeta Kartuska” w nr 63/1924:

 

Tutejsze Bractwo Strzeleckie obchodziło w niedzielę 25 bm. uroczystość poświęcenia sztandaru, którego dokonał ksiądz proboszcz Krysiński. Po poświęceniu nastąpił przy dźwiękach zaszczytnie znanej kapeli marynarki naszej z Pucka, wymarsz do strzelnicy, gdzie odbyła się uroczystość wbijania gwoździ pamiątkowych, których ofiarowano 9. Przy tej sposobności przemówili krótko p. Przewodniczący Bractwa Emil Ostoja – Lniski, pan starosta Sędzimir i delegat Bractwa Strzeleckiego z Tczewa. Potem odbyło się próbne strzelanie do tarczy dla gości mundurowych. Po powrocie do miasta odbyła się w „Kaszubskim Dworze” wspólna kolacja. W uroczystości poświęcenia sztandaru brały udział Bractwa Strzeleckie z Kościerzyny, Wejherowa, Skarszew, Stargardu i Tczewa. Oprócz tego nadesłano kilka telegramów, pomiędzy którymi znajdował się telegram z prywatnej kancelarii p. prezydenta Wojciechowskiego, który jest honorowym członkiem naszego Bractwa.”

 

Bractwa strzeleckie na ziemiach polskich powstały w XIII w. Swój rozkwit przeżywały od roku 1286 ( Świdnica) aż do rozbiorów Polski. W jednym z muzeum krakowskich znajduje się „kur z koroną” z 1565 r. Co roku był wybierany „król kurkowy”. W początkowych wiekach był nim łucznik, który najwięcej strzał umieścił w piersi kura zamocowanego na żerdzi. Król Polski Henryk Walezy wprowadził strzelanie z broni palnej.

 

Królowie polscy nadawali przywileje bractwom kurkowym. Główny zwycięzca zwolniony był przez rok swego panowania od płacenia podatków i cła oraz wszystkich należności na rzecz miasta i króla.

 

Tak było do roku 1765. W tym roku zniesiono przywileje dotyczące osoby króla kurkowego i zastąpiono je jednorazową nagrodą pieniężną 3000 zł.

 

W latach dwudziestych XX w., po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, zaczęły odradzać się kurkowe bractwa strzeleckie, które zakładano z pobudek narodowo-patriotycznych.

 

Powstanie Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Kartuzach nastąpiło z początkiem 1921 roku.

 

19 kwietnia 1921 roku odbyło się założycielskie zebranie Bractwa. Tego dnia, w prywatnym lokalu Franciszka Plichty, kupca i restauratora, odbyło się ogólne zebranie, na którym wybrano przewodniczącego, którym został Leon Ostoja Lniski.

 

Pierwszym komendantem został właściciel tartaku Jan Tusk. W zebraniu uczestniczyło 38 osób. Uchwalono statut Bractwa oraz zobowiązano delegację, w składzie Leon Ostoja-Lniski, Emil Ostoja-Lniski, Maksymilian Litewski, Feliks Wieczorek i Leon Lipiński do rejestracji Bractwa Kurkowego w Kartuzach i zgłoszenia go w urzędzie Wojewody Pomorskiego w Toruniu. Ponadto postanowiono, że każdy z braci strzeleckiej złoży w kasie Bractwa dwie monety 20 – markowe w złocie (16 gram) na wykonanie łańcucha królewskiego. Statut Bractwa został zatwierdzony przez wojewodę pomorskiego Jana Brejskiego w dniu 20 lutego 1923 r.

 

Celem Bractwa było integrowanie społeczeństwa, kształtowanie postaw obywatelskich, odpowiedzialności oraz współżycia towarzyskiego.

 

15 sierpnia 1921 roku, odbyło się pierwsze strzelanie o tytuł króla kurkowego. Pierwszym królem kurkowym Kartuz został lekarz weterynarii Joachim Rucha (właściciel obecnego budynku muzeum). Pierwszym rycerzem zaś, kupiec i restaurator Franciszek Plichta, II rycerzem został nauczyciel Wojciech Witosławski.

 

W 1922 r. w Warszawie odbył się I Sejmik Braci Strzeleckiej. Kartuzy reprezentowali Leon Lniski i Feliks Wieczorek. Ustalono, że w 1923 r. I Kongres Bractw odbędzie się we Lwowie.

 

We Lwowie wyznaczono podział kraju na 11 okręgów. Podział ten został utrzymany do 1939. Okręgi: bydgoski, lwowski, leszczyński, ostrowski, pomorski, poznański, śląski, szamotulski, bałtycki, warszawski.

 

Według tego podziału Bractwo Kartuskie należało do okręgu bałtyckiego, w skład którego weszły następujące organizacje Strzeleckie: 1. Bractwo Strzeleckie Tczew, 2. Bractwo Strzeleckie Kartuzy, 3. Bractwo Strzeleckie Wejherowo, 4. Bractwo Strzeleckie Kościerzyna, 5. Bractwo Strzeleckie Stargard, 6. Bractwo Strzeleckie Puck, 7. Bractwo Strzeleckie Skarszewy, 8. Bractwo Strzeleckie Chojnice, 9. Bractwo Strzeleckie Gdynia. W 10 rocznicę powstania Bractwa Kurkowego w Kartuzach oddano do użytku nowoczesną strzelnicę o 10 stanowiskach .Co roku w święto Piotra i Pawła odbywało się strzelanie o tytuł króla kurkowego. Sześciokrotnie tytuł ten zdobywał Emil Lniski.

 

W 1934 r. został oddany do użytku stadion należący do Powiatowego Komitetu Przysposobienia Wojskowego i Wychowania Fizycznego z dwoma kortami tenisowymi, 400-metrową bieżnią, boiskami do siatkówki i koszykówki, strzelnicą i torem saneczkowym.

 

Kurkowe Bractwo Strzeleckie w Kartuzach było stowarzyszeniem elitarnym. Tworzyli je hotelarze, restauratorzy, bogaci kupcy, których sklepy i ajencje bardzo dobrze prosperowały. Do drugiej grupy należeli właściciele ziemscy i właściciele takich zakładów jak tartaki, młyny, browary, ceramiki budowlanej oraz dobrze rozwinięte rzemiosło. Trzecią grupę tworzyli bardzo dobrze płatni urzędnicy państwowi oraz lekarze, sędziowie, adwokaci i jeden nauczyciel.

 

Oto pełna lista nazwisk:

 

H. Andryskowski, L. Bela, J. Borzestowski, M. Borzestowski, B. Borzestowski, L. Cieszyński, F. Drążkowski, F. Faliński, A. Fiberg, T. Gołębiowski, F. Frankowski, W. Hildebrand, F. Kitowski, Kozielski, L. Kostuch, L. Kruszyński, O. Laufer, Leicht, L. Lipieński, M. Litewski, W. Litwin, E. Ostoja – Lniski, L. Ostoja – Lniski, W. Meissner, F. Maszke, S. Mazanowski, J. Mówiński, J. Okonek, A. Okoniewski, F. Plichta, F. Reiske, J. Rucha, B. Rekowski, L. Rychert, A. Senger, Z. Skoracki, T. Szalewski, J. Tusk, L. Trapkowski, J. Walaszkowski, L. Węgierski, F. Wieczorek, J. Witosławski, W. Witosławski.

 

Przynależność do bractwa była dobrowolna i nie wiązała się z żadnymi bezpośrednimi korzyściami materialnymi. Natomiast składki na rzecz organizacji były bardzo wysokie. Nie licząc wpisowego roczna składka przekraczała dwie pensje robotnika. Zakup umundurowania i broni pokrywał każdy z braci z własnej kiesy.

 

 

 

Przedstawić należy poczet królów kurkowych Kartuz w latach 1921 – 1939:

 

1921 – Joachim Rucha

 

1922 – Emil Ostoja – Lniski

 

1923 – Emil Ostoja – Lniski

 

1924 – Józef Witosławski

 

1925 – Stefan Mazanowski

 

1926 – Leon Kostuch

 

1927 – Franciszek Plichta

 

1928 – Emil Ostoja – Lniski

 

1929 – Franciszek Frankowski

 

1930 – Franciszek Plichta

 

1931 – Marian Borzestowski

 

1932 – Szubert

 

1933 – Marian Borzestowski

 

1934 – Emil Ostoja – Lniski

 

1935 – Emil Ostoja – Lniski

 

1936 – Leon Kostuch

 

1937 – Wiktor Litwin

 

1938 – Emil Ostoja – Lniski

 

11 czerwca 1939 roku odbyło się ostatnie strzelanie o godność króla kurkowego. Ostatnim królem został Władysław Meissner – kartuski garncarz.

 

 

 

Źródło :Archiwum Muzeum Kaszubskiego (AMK) Kurkowe Bractwo Strzeleckie 1920-1939, sygn.. 31

 

Dzieje Kartuz, t.II,

 

Festiwal Nalewki Kaszubskiej - relacja

 

Za nami kolejny Festiwal Nalewki Kaszubskiej wraz z etno - prezentacjami, które odbyły się w Muzeum Kaszubskim w Kartuzach. W ramach tego wydarzenia 14 lipca wszyscy chętni mieli możliwość zaprezentowania swoich nalewek wykonywanych zgodnie z kaszubską tradycją i wziąć udział w konkursie na najlepszą z nich. Do rywalizacji stanęło 38 nalewek, które jury oceniało biorąc pod uwagę sposób zaprezentowania trunku, jego klarowność, zapach i smak. Wybór spośród tak wielu wspaniale przygotowanych propozycji nie należał do najprostszych, jednak największe uznanie zdobyła nalewka z czeremchy Pani Eweliny Pobłockiej, którą doceniono za nieskazitelną klarowność, piękną prezentację oraz nietuzinkowy smak. Tuż za nią uplasowała się głęboka w smaku nalewka imbirowa Pana Wojciecha Myślisza z Żelistrzewa. Trzecim miejscem wyróżniono Panią Ewę Kreft za nalewkę z mniszka lekarskiego, który ma właściwości lecznicze. Po ogłoszeniu wyników każdy gość mógł skosztować nalewek biorących udział w konkursie i zagłosować na nalewkę publiczności. Głosami degustujących nagrodę otrzymała nalewka „na dobry humor” Pana Andrzeja Deyka. Należy nadmienić, że każdy z uczestników konkursu otrzymał w prezencie książkę kucharską, ufundowaną przez Instytut Kultury Miejskiej w ramach Gdańskich Dni Sąsiadów.

 

Na festiwalu przygotowano również inne atrakcje. Na podwórzu muzeum swoje stoiska prezentowali twórcy ludowi, tacy jak Jan i Mirosława Kazana, Teresa Pytka, Irena Brzeska, Zbigniew Stankowski oraz członkinie Gospodyń Kół Wiejskich, które przygotowały na tą okazję liczne wyroby: ciasta, miody, lecznicze nalewki i wiele innych. Dla najmłodszych i nie tylko, przygotowano wiele zajęć, zabaw i warsztatów. Dzieci z Bożeną Kupper- Krzyżanowską malowały wzory kaszubskie na ozdobnych butelkach, z artystką Anną Skuczyńską filcowały na mokro, z Kamilą Szelągowicz malowały torby tekstylne, zaś z Jolantą Wolską-Mielewczyk toczyły na kole garncarskim.

 

Zbigniew Stankowski z korzenia sosny wyplatał uczestnikom Festiwalu koszyki, Elwira Formella częstowała tortem a Pomorska Drużyna Wilce święciła ogromne zainteresowanie ze względu na wyrób podpłomyków, pasów, biżuterii, wyrobów z rogu itp. Ponadto zaprezentowała uzbrojenie i walki Słowian.

 

Dużym uznaniem cieszyły się spektakle Ireny Brzeskiej, „Damroka” i „Kania – drewniany ptak” dofinansowane przez Województwo Pomorskie.

 

Dla koneserów muzyki zaśpiewała pięknie, klimatycznie Anna Brzeska laureatka kaszubskiego idola.

 

Serdecznie wszystkim dziękujemy, wystawcom, wykonawcom, twórcom, animatorom, artystom i sponsorom.

 

 

Festiwal Nalewki Kaszubskiej

Karta zgłoszeniowa do udziału w konkursie do pobrania pod poniższym plakatem

Karta zgłoszeniowa - (format DOCX)

Relacja ze Ścinania Kani 2018

W dniu 23 czerwca w Noc świętojańską Towarzystwo Przyjaciół Muzeum Kaszubskiego przy współpracy Muzeum Kaszubskiego odtworzyło prastary kaszubski zwyczaj ścinania kani.

 

Na Kaszubach zwyczaj ten, o charakterze widowiska, był bardzo znany i powszechnie praktykowany na przełomie XIX i XX w., głównie na północy regionu. Jego tradycja sięga połowy XIX stulecia, a dzięki grupie badaczy i folklorystów ożyła w latach 30. obecnego wieku i trwa gdzieniegdzie do dzisiaj. Treścią tego dramatycznego widowiska jest oskarżenie i publiczna egzekucja drapieżnego ptaka – kani będącej uosobieniem wszelkiego zła, nieszczęść, złych uroków, niepożądanej suszy lub deszczu i wszelkich innych plag dotykających społeczność wiejską. Prawdziwa kania, drapieżny ptak lub jego wyobrażenie, po schwytaniu była obnoszona w procesji po wsi, oskarżona, i ostatecznie publicznie ścięta i pogrzebana, by wraz z jej egzekucją, według ludowych wierzeń, było lepiej. Od połowy XIX w. w relacjach badaczy Ścinanie Kani wiąże się m.in. z obchodami świętojańskimi a także Zielonymi Świątkami i Bożym Ciałem.

 

Rytuał egzekucji "kozła ofiarnego" - w tym przypadku Kani, pierwotnie nie był związany z dorocznym kalendarzem zwyczajowym. Aktu symbolicznego ukarania dokonywano w terminie związanym z aktualnie przeżywanymi nieszczęściami - głownie klęskami żywiołowymi i nieurodzajem. Od połowy XIX w. w relacjach badaczy Ścinanie Kani wiąże się m.in. z obchodami świętojańskimi. a także Zielonymi Świątkami i Bożym Ciałem.
W role odgrywanych postaci wcieliła się młodzież ze Szkoły Podstawowej w Kiełpinie. W tym dniu swój autorski projekt - Teatr Rzeźby pt. „Kania- drewniany ptak” zaprezentowała także Irena Brzeska, która według własnej, współczesnej interpretacji opowiedziała o kani. Teatr Rzeźby Ireny Brzeskiej to cykliczne przedstawienia teatralne dla mieszkańców i turystów Powiatu Kartuskiego. Spektakle w których aktorami są marionetki, zabawki i rzeźby ludowe wykonane przez artystkę. Spektakle są niezwykłe nie tylko ze względu na swoją formę i przygotowaną scenografię, ale i grę aktorską. Spektakle odbędą się ponownie w dniach :

 

10 i 14 lipca 2018 na Festiwalu Nalewek Kaszubskich.

 

 

 

Ponadto w Muzeum otwarto wystawę rzeźby Ireny Brzeskiej pt. „Świat prywatny”. Będzie ona czynna do 15 września b.r.

 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

---

 

Spektakl „Kania- drewniany ptak” zrealizowano przy pomocy finansowej Województwa Pomorskiego

 

Zadanie publiczne pt. „Teatr Rzeźby – cykliczne przedstawienia teatralne dla mieszkańców i turystów Powiatu Kartuskiego” jest współfinansowane przez Powiat Kartuski

 

Aktualności

14 sierpień 2018
Muzeum Kaszubskie im. Franciszka Tredera w Kartuzach serdecznie zaprasza 23 sierpnia br. o godz. 18.00 na finisaż  wystawy "Serce Gdyni - plac Kaszubski i jego mieszkańcy w dawnej fotografii". Spotkan...
30 lipiec 2018
    Srebrne odznaki Bractwa Strzeleckiego w Kartuzach   W zbiorach Muzeum znajdują się dwie srebrne odznaki Bractwa Strzeleckiego z Kartuz. Jedna z nich pochodzi z 1924 roku, druga z 1926. Obie...

Muzeum Kaszubskie im. Franciszka Tredera w Kartuzach
Copyright © 2012

Projekt i wykonanie: Projekt i realizacja: StudioArt.biz